Rít một hơi thuốc lào thật dài, rồi theo làn khói mà hồi tưởng về quá khứ, bác Mai bắt đầu kể:
- Các cháu biết không? Hồi cải cách ruộng đất ấy nhé, tay chủ tịch xã chưa xóa mù chữ mà trông oai vệ lắm. Người dân không ai dám nhìn thẳng vào mặt nó cả, cứ phải lấm lét nhìn xuống đất. Mỗi lời nói, cử chỉ của “ông chủ tịch” đều thể hiện vẻ quyền uy tuyệt đối. Ánh mắt của hắn ta sáng như chớp điện, nhìn vào đâu thì có thể bốc cháy tới đó. Ai mà chẳng may làm điều gì mếch lòng “ông chủ tịch” xã thì coi như chết chắc? Cho nên, lúc đó hắn ta như là hiện thân của thánh thần vậy..
Bác Mai cười ngặt ngẽo, cười nhưng nước mắt lại trào ra. Lấy tay lau mắt, miệng vẩu lên vì vẻ nghiêm trọng, rồi bác nhìn tôi, trợn mắt:
- Chú xem. Lúc đó mà không ưa gì ai, “ủy ban cải cách” nó quy cho vào thành phần bóc lột là coi như toi mạng rồi. Nặng thì bị đấu tố và hành hình, nhẹ cũng bị tịch thu gia sản và cấm tiệt mọi mối quan hệ này nọ. Họ giết người đều có chỉ tiêu và quy thành phần, ai mà không sợ kia chứ?...


