Tôi đi dạy học

     Trong những tháng ngày bôn ba trước đây, đã có lúc tôi đi dạy học tư. Có nghĩa là dạy kèm tại nhà, mà người ta vẫn thường gọi là “gia sư” vậy. Khoảng thời gian này để lại nhiều kỷ niệm vui buồn, cũng như những bài học bổ ích cho việc dạy và học, vốn không phải là nghề của tôi. Khi thì người ta nhờ dạy kèm cho con cái của họ, lúc lại thông qua những trung tâm gia sư mà tôi quen biết.

     Hồi đó các sinh viên vẫn thường đi làm gia sư như một hình thức kiếm thêm thu nhập chính đáng, lại phù hợp với khả năng của bản thân. Không chỉ riêng sinh viên sư phạm, mà các trường khác cũng vậy. Tôi vốn học Luật, nhưng gia đình có truyền thống sư phạm nên cũng có “gen” dạy học chăng? Có lẽ là như vậy lắm. Cho nên chuyện đi gia sư của tôi một phần cũng bởi cái duyên nợ tiền kiếp đó.

Văn hóa ứng xử

     Văn hóa ứng xử là hành vi giao tiếp và đối nhân xử thế ở đời. Nó thể hiện mức độ học vấn và nhận thức cá nhân, suy rộng ra là của một cộng đồng dân tộc. Qua đó mà thấy được xã hội văn minh hay lạc hậu như thế nào. Hành vi ứng xử của con người hình thành do thói quen hằng ngày, được quyết định bởi luật pháp và phong tục. Có nghĩa là sự giao thoa giữa hiện tại (luật pháp xã hội họ đang sống) và quá khứ (phong tục, tập quán).

     Ở nước ta, tư tưởng Đạo Khổng đã ăn sâu vào nhận thức và văn hóa ngàn đời, cho nên người Việt bị ảnh hưởng rất lớn bởi hệ thống lễ giáo chặt chẽ này. Đó là sự tôn sư trọng đạo, kính trên nhường dưới, quan hệ quân thần, phụ tử…; tuy mang nặng tính đẳng cấp, nhưng giáo lý nho giáo đề cao cái nhân nghĩa ở đời, rất đáng được xem trọng. Mỗi dân tộc, vùng miền đều có những hành vi giao tiếp khác nhau, tùy thuộc vào văn hóa và tập quán. Ví như người Châu Âu thì ôm hôn và bắt tay khi gặp nhau. Trong hoàn cảnh tương tự, người Trung Quốc chắp tay, người Nhật thì cúi chào chẳng hạn.

Khu Tập Thể

     Những ai từng làm việc cơ quan nhà nước hồi xưa, hẳn đều biết đến các khu tập thể. Đó là nơi ở dành cho công nhân viên chức, thường là nằm ngay trong khu vực cơ quan. Sau này, khi mà phong trào cổ phần hoá đã phát triển cùng với cơ chế thị trường thì hình thức này cũng không còn tồn tại nữa.

     Từ ngoài đường cao tốc, người ta đã có thể thấy tòa nhà năm tầng màu vàng của công ty Bản đồ địa chính cách đó vài trăm mét nổi lên như một pháo đài cũ kỹ. Cái bể nước lớn được xây trên nóc, nhìn xa trông giống như tháp canh xù xì. Hình ảnh đó gợi về một cái gì quá vãng, vốn là chứng tích của thời gian hoặc do chưa bắt kịp với nhịp sống thời đại. Công ty trước đây trực thuộc nhà nước, bây giờ đã cổ phần hóa, vì vậy mà hoạt động gần như độc lập. Nghĩa là tự kinh doanh, tự giải quyết vấn đề thu nhập, không phụ thuộc sự quản lý và bao cấp nhà nước nữa. Tuy chỉ cách Hà Nội chừng 40 cây số và gần đường cao tốc như vậy, nhưng ở đây là một thế giới khép kín, dường như không bị ảnh hưởng bởi cuộc sống ồn ào bên ngoài. Khuôn viên được ngăn cách với xung quanh bởi những bức tường bao có nhiều mảng vữa bong tróc, để lộ ra lớp gạch màu nâu đỏ bên trong. Phía sau là một cái ao rộng, mà ở đó mọc đầy những bụi chuối ken sát, um tùm. Khu tập thể là hai dãy nhà cấp bốn được bố trí theo hình chữ L, với khoảng mấy chục phòng ngăn đều nhau. Ngoài ra còn có một dãy nhà hai tầng nữa, hướng ra phía sân sau công ty. Từ đây có thể nhìn thấy sân bóng chuyền, nơi mà mọi người có thể tập trung chơi bóng sau giờ làm việc. Những lúc như vậy, tiếng đánh bóng lộp bộp, tiếng hò hét rộ lên khuấy động không gian yên tĩnh. Bây giờ đã là năm 2004, nhưng nếp sinh hoạt của cơ quan vẫn mang hơi hướng của những năm 1990 trở về trước.

Thời gian xa thẳm

     Mới sáng sớm mà khí hậu đã bắt đầu nóng nực, bến xe Giáp Bát giờ này tấp nập như mắc cửi. Mấy người bán dạo miệng liến thoắng mời chào, đám phe vé thì túm lấy bất cứ ai đi qua mà chèo kéo, rồi kẻ đi người tiễn ồn ào. Trong dòng người hối hả, thấp thoáng vài bóng đồng phục nhân viên phòng vé đi lại vội vàng. Tiếng loa thông báo giờ xe chạy thi thoảng lại vang lên, rồi người ta mua vé, tìm gọi nhau ý ới không ngớt. Nắng đã bắt đầu chiếu lên những chiếc dù bán hàng, hắt xuống nền xi măng thành những bóng tròn to. Đám đông chen lấn, càng làm cho không khí buổi sáng mùa hè trở nên ngột ngạt. Những hành khách ngồi trên xe thì chờ đợi, mong sớm khởi hành để được hưởng cái không khí thoáng đãng của làn gió mát khi xe chạy.

      Người thanh niên bận sơ mi trắng, dáng điệu thư sinh bước lên chiếc xe khách tuyến Hà Nội - Vinh. Sau phút lưỡng lự, anh ngồi vào chỗ ghế trống bên cửa sổ, rồi với tay cuốn tấm rèm che cửa kính lên để có thể nhìn thấy cảnh vật bên ngoài. Trên xe, nhiều người tựa lưng vào thành ghế mà ngủ gật gà, người thì chóp chép nhai bánh mỳ, một cô gái đang cho con bú, đứa bé mắt tròn đen láy, miệng ngậm đầu vú, tay túm lấy vạt áo mẹ mà day day. Anh là sinh viên Luật khoa năm cuối, hôm nay được nghỉ lễ mấy ngày nên hẹn người yêu về thăm. Đã mấy tháng rồi hai người không gặp nhau, tình cảm chỉ có thể gửi gắm qua những dòng thư chan chứa. Lúc này, hình bóng yêu thương của cô cứ đeo bám lấy tâm trí anh.

Bàn về Đạo

     Lâu nay khi nói đến Đạo thì người ta thường nghĩ ngay đến Tôn Giáo, kỳ thực từ này có ý nghĩa bao hàm hơn rất nhiều.

     Đạo trong tiếng Hán có nghĩa là Đường đi, nó hướng dẫn người ta phương pháp thực hành để hướng tới một mục tiêu nào đó. Các tôn giáo cũng vậy, vì thế mà được người ta gọi là Đạo. Ví như giáo lý Đạo Phật giúp con người giải thoát và chấm dứt khổ não, đem lại hạnh phúc cho bản thân. Đạo Công Giáo hướng linh hồn tới cõi thiên đường và thượng đế, giúp cho người ta sống bác ái vị tha. Trên thế giới, có một số tôn giáo lớn như: Đạo Phật, đạo Công Giáo, đạo Bà-la-môn, đạo Hồi, đạo Do Thái…từng tồn tại và phát triển rộng khắp.

      Như vậy Đạo có nội dung rộng lớn, gồm: Tư tưởng triết học, tôn giáo, chủ nghĩa.