Trong một xã
hội mà sự gian dối đã trở thành chân lý sống còn để thành đạt, thì việc người
ta tự nêu lên khuyết điểm của mình là điều vô cùng khó khăn. Việc các quan chức
nói về những yếu kém lãnh đạo, mánh mung tham nhũng của họ lại càng khó hơn
chuyện mò kim đáy bể. Nhưng rồi với sự lãnh đạo thiên tài của đảng, chúng ta
vẫn được chứng kiến chuyện đó xảy ra. Tấn hài này được gọi là “Phê bình và tự
phê bình”, nó được đảng Cộng Sản đặc biệt ưa dùng bởi tính hữu dụng và sự huyễn
hoặc có một không hai.
Điều mà người
ta sợ nhất ở một nhà nước là sự lạm quyền. Quyền hành một khi bị lạm dụng thì
sẽ dẫn đến nhiều hậu quả tai hại cho xã hội, ấy là việc tham nhũng lan tràn, ỷ
thế hiếp dân, coi thường pháp luật, và nhiều tội ác vi phạm nhân quyền khác.
Vậy thì ai là kẻ lạm quyền? Quả là không ai khác ngoài các lãnh đạo có địa vị
xã hội. Thế thì làm cách nào ngăn ngừa lạm quyền để mang lại sự ích nước lợi
dân? Ấy là tạo nên các thiết chế xã hội đối trọng để kiểm soát quyền hành của
họ.
Các thiết chế
kiểm soát quyền hành nói trên là gì? Đó là các cơ quan nhà nước và tổ chức xã
hội được nhân dân trao quyền để khống chế và kiểm soát lẫn nhau. Như vậy thì
tránh được tình trạng quyền lực tập trung vào một cơ quan duy nhất, điều kiện
để dẫn đến sự lạm dụng quyền lực và coi thường pháp luật. Kẻ cầm quyền thường có
xu hướng thâu tóm quyền lực mà không chịu chia sẻ thế mạnh đó với ai. Chỉ trong
một xã hội dân chủ đa đảng thì họ mới không thể thâu tóm quyền hành mà buộc
phải sẻ chia thế lực. Điều đó khiến cho xã hội ngày càng trở nên lành mạnh và
tiến bộ, bởi những giá trị dân chủ và minh bạch luôn hiện hữu.
Sự thể là vậy,
nhưng một chế độ độc đảng như ở Việt Nam cũng muốn lành mạnh và tiến bộ
thì phải làm sao? Mọi tổ chức đoàn thể
đều do đảng Cộng Sản lập nên và tự quản lý. Vậy nên không có các đảng đối lập
và những tổ chức xã hội độc lập. Thế thì có cách nào để lành mạnh hoá bộ máy
nhà nước? Về lý thuyết thì không thể làm được, nhưng dưới sự lãnh đạo “thiên
tài” của đảng Cộng Sản thì không có gì là không thể. Điều mà các đồng chí lãnh
đạo đảng vẫn hay gọi một cách âu yếm là “Phê và tự phê” (Tức là phê bình và tự
phê bình).
Theo đó thì để
giải quyết những tồn tại yếu kém của các cá nhân lãnh đạo thì lâu lâu người ta
lại tổ chức một cuộc họp để “Phê và tự phê”. Trong những buổi họp này, các đồng
chí lãnh đạo Đảng từ trung ương đến địa phương lần lượt phê bình những khuyết
điểm yếu kém của nhau. Đặc biệt hơn là màn “Tự phê” có một không hai trong lịch
sử. Đây là một sản phẩm đặc sắc mà người Cộng Sản giữ bản quyền, không ai được
vi phạm.
Tại một buổi
họp “Phê bình và tự phê bình”.
Lúc này các
đồng chí lãnh đạo ăn mặc chỉnh tề, đầu tóc gọn gàng đã tề tựu đông đủ. Sở dĩ
phải nghiêm chỉnh như thế, vì sau buổi này họ sẽ trở thành những con người hoàn
thiện hơn, là khuôn vàng thước ngọc cho mọi người học tập. Bấy giờ đồng chí chủ
tịch kiêm bí thư ngồi ở ghế giữa phía trên để chủ trì hội nghị, hai bên có văn
võ bá quan. Bên dưới là các đồng chí lãnh đạo khác với đủ mọi ban ngành, đang
chờ đến giây phút thăng hoa để đạt tới cảnh giới cao hơn.
Gọi là phê
bình nhưng chẳng thấy phê bình ai, mà chỉ thấy họ ca ngợi lẫn nhau. Thành ra
các đồng chí ấy toàn là người ưu điểm cả. Do đó mà ai cũng vui vẻ để mà tự tin
lãnh đạo nhân dân trong nhiệm kỳ sắp tới.
Rồi màn hồi
hộp nhất của vở kịch cũng đến, ấy là giờ phút phê bình đồng chí chủ tịch kiêm
bí thư, người đang ngồi ghế cao nhất để chủ trì hội nghị.
Bên dưới người
ta lần lượt đứng lên phát biểu, người nào cũng ca ngợi sự sáng suốt anh minh
của ngài, để đến nổi mặt ngài đỏ lên vì sung sướng. Lúc này đây, trong không
khí huyễn hoặc thiêng liêng này, ngài chủ tịch kiêm bí thư tựa như một bức
tượng thần được đặt trang nghiêm để người ta thắp hương khấn vái. Khi những lời
ngợi ca vừa dứt, ngài liền khiêm tốn đứng lên và cất giọng từ tốn:
- Tôi cũng là
con người, có phải thánh nhân gì đâu mà các đồng chí ca ngợi nhiều như thế? Mà
đã là người thì ai cũng có sai lầm khuyết điểm cả, vậy nên tôi muốn được nghe
các đồng chí nói thật, nêu lên khuyết điểm của tôi, để hội nghị ta khỏi phải
mang tiếng là hình thức.
Không khí căng
như dây đàn, người ta nhìn nhau rồi cùng vắt óc nghĩ xem đồng chí chủ tịch kiêm
bí thư nói thật hay đùa. Không ai dám lên tiếng, vì chỉ một lời nói bất cẩn
trong lúc này là tai họa, có thể đi tong cả sự nghiệp. Lâu thật lâu, và rồi để
phá tan cái không khí bế tắc đó, cần phải có một ai đó dám nói. Rồi một người
được lựa chọn để đứng lên phát biểu:
- Thưa đồng
chí chủ tịch kiêm bí thư, chúng tôi ai cũng bất bình vì đồng chí có lỗi mà
không chịu nhận. Đồng chí chỉ có một lỗi duy nhất, ấy là có ưu điểm mà lại
khiêm tốn không chịu nhận ạ!...
