 |
| Các Triết gia Hy Lạp cổ đại đang tranh luận |
Chúng tôi gặp nhau lần đầu khi anh đang tu sửa chiếc xe máy tại một cửa
hàng làm khung cửa sắt. Anh nhờ người ta hàn lại cái giá đỡ được lắp sau
chiếc xe máy Nhật cũ đời 81. Loại xe mà giờ đây người ta chỉ dùng để
chở đồ vì tính bền bỉ của nó, chứ không ai sử dụng nữa vì đời đã quá cũ
và lạc hậu. Chiếc xe thấp bé được lắp đằng sau một chiếc giá cồng kềnh
để chở đồ, nhìn vào người ta cũng biết là xe dùng để làm ăn chứ không
phải đi chưng diện. Vì họ sửa lâu nên anh ghé vào ngôi quán đối diện –
nơi tôi đang ngồi – để mà chờ đợi. Sau khi châm điếu thuốc lá, anh từ từ
ngồi xuống ghế, những giọt mồ hôi còn lấm chấm trên vầng trán cao rộng
và thông minh. Hình như anh đã hơi mệt mỏi và thấm mệt. Đưa ánh mắt nhìn
quanh, anh chép miệng rồi nói một câu đầy tính triết lý, có lẽ là để
cho tôi và mọi người trong quán cùng nghe:
- Cuộc sống là bức tranh muôn màu. Mọi lý thuyết chỉ là màu xám!
Nhìn thấy bộ dạng anh khác thường, mặc bộ quần áo bảo hộ như người lao
động nhưng tác phong lại toát lên vẻ trí thức và hiểu biết, tôi rất lấy
làm ngạc nhiên. Thêm vào đó, cách nói năng của anh thể hiện một kiến
thức sâu rộng, lại rất logic chặt chẽ. Thấy chúng tôi đang bàn tán sôi
nổi chuyện góp ý sửa đổi Hiến pháp 1992, anh nói chen vào:
- Cũng chỉ là trò hề dân chủ thôi. Nhà nước mị dân để cho rằng ta đây có
dân chủ, chứ thực ra không thay đổi được gì. Chừng nào mà chưa có đa
nguyên đa đảng thì người dân sẽ chẳng có quyền gì cả.
Mọi người đều thán phục vì sự chí lý của anh, ai cũng gật gù tán thưởng.
Anh nhấp chén nước, rít hơi thuốc rồi khoát tay nói tiếp:
- Chủ nghĩa Cộng sản là không tưởng. Karl Marx cùng lắm cũng chỉ là một
người dự báo xã hội. Mà đã dự báo thì có đúng có sai, thực tiễn đã chứng
minh ông ta sai lầm. Việc dựa vào một học thuyết hoang tưởng để phủ
nhận những hệ tư tưởng khác là một tội ác không thể tha thứ. Thực tiễn
cuộc sống vô cùng sinh động, mọi lý thuyết chỉ là màu xám.
Thấy anh chí lý quá, tôi không cưỡng lại được sự tò mò, liền quay sang bắt tay anh và hỏi:
- Rất vui được làm quen với anh. Xin cho hỏi hiện anh đang làm gì?
Thoáng chút ngập ngừng, anh trả lời tôi:
- Nhà tôi cũng gần đây, hiện tôi làm nghề ấp trứng và nuôi chim Trĩ…
Rồi anh cười gượng gạo, vừa nói vừa chỉ tay vào chiếc xe đang được tu sửa bên kia đường:
- Phương tiện chuyên chở của tôi đó, hàng ngày chở trứng đi nhập cho
người ta. Bây giờ vợ cứ nói sao thì làm vậy, chả còn ai cho mình là
“Phản động” cả, như thế lại vô sự.
Cách nói chuyện và phong thái của anh rõ ràng là của một người trí thức,
thế nhưng công việc lại là lao động nặng nhọc. Lúc này quả thực tôi
cũng hơi bối rối, nên không dấu được sự tò mò:
- Tôi hỏi hơi chút riêng tư, trước đây anh có học trường gì ra?
Dường như cũng đoán được sự thắc mắc của tôi, anh vui vẻ trả lời:
- À, trước đây tôi tốt nghiệp Cử Nhân Triết học ở Sài Gòn.
Tôi thở phào nhẹ nhõm, vậy là mọi thắc mắc đã được giải toả. Tuy vậy một
thắc mắc lớn hơn lại tiếp tục hiện hữu, xem chừng có vẻ là một nghịch
lý. Ấy là một Cử nhân Triết học tài năng thế này mà lại về quê làm nghề
ấp trứng chim Trĩ? Đó là do anh tự nguyện hay có lý do gì khác? Và tôi
lại đưa sự băn khoăn này mà hỏi anh, lần này thì anh tâm sự với tôi thực
sự, như khơi mạch nguồn cảm xúc bị dấu kín lâu nay.
Anh kể rằng, sau khi tốt nghiệp đại học anh có vào làm việc tại Ban
Tuyên giáo Thành uỷ. Với nhiệt huyết tuổi trẻ, những dự định ban đầu của
anh thật lớn lao. Những mong mang kiến thức của mình đã học được để mà
cải tạo xã hội, kiến tạo nên một lớp người mới có tư duy tiến bộ.
Ngay buổi họp đầu tiên, sự đối nghịch quan điểm của anh đối với những
con người làm công tác “Tư tưởng” của đảng Cộng Sản đã bộc lộ rõ. Trong
cuộc họp, người ta hướng dẫn cho anh những chiêu thức mị dân mà một
người cán bộ Tuyên giáo phải có. Theo đó thì nhất nhất cái gì cũng phải
lấy chủ nghĩa Marx làm kim chỉ nam, mọi tư tưởng sai lệch đều là phản
động và chống đối nhà nước. Nghe người ta nói vậy, anh giơ tay đứng dậy
xin được phát biểu ý kiến:
- Thưa các đồng chí, theo ý kiến cá nhân tôi thì chúng ta nên nhìn thẳng
vào sự thật. Không nên áp dụng một cách máy móc chủ nghĩa Mrax. Thực tế
chứng minh Karl Marx đã sai lầm, nếu chúng ta cứ tiếp tục làm như vậy
cũng đồng nghĩa với việc lừa dối nhân dân. Cuộc sống là bức tranh muôn màu, mọi lý thuyết chỉ là màu xám…
Cả hội trường lặng đi trước lời phát biểu của vị tân Cử nhân Triết học.
Người ta nhìn nhau để cùng minh định xem anh ta có phải là người từ trên
trời rơi xuống hay không. Từ khi thành lập đến nay, ban tuyên giáo chưa
có người nào ăn nói kiểu đó cả. Hay anh ta muốn theo chân các bậc tiền
bối “Bất đồng chính kiến” để vào tù?
Buổi họp nhanh chóng kết thúc. Mấy hôm sau đó vẫn chưa thấy người ta
sắp xếp cho anh làm công việc gì cả, đi đến phòng ban nào hỏi cũng nhận
được thái độ bất hợp tác và những ánh mắt kỳ thị. Anh rất ngạc nhiên,
không hiểu tại sao người ta lại đối xử như thế với một con người mang
bầu nhiệt huyết tốt đẹp vào đời. Đúng một tuần sau thì sự ngạc nhiên lên
tới đỉnh điểm, khi anh nhận được quyết định cho thôi việc. Trong quyết
định ghi rõ lý do rằng: “Suy thoái và lệch lạc tư tưởng…”.
 |
| Nghề nuôi Chim Trĩ ở Việt Nam... |
Thế là bầu nhiệt huyết tiêu tan, vị tân cử nhân Triết học đã bị nhà nước
Cộng Sản dội cho một gáo nước lạnh vào cái đầu nóng. Nhờ vậy mà anh trở
nên tỉnh táo hẳn, một quyết định nhanh chóng được đưa ra, ấy là về quê
lấy vợ. Anh quyết không đem một chút hiểu biết nào để phục vụ cho cái
nhà nước điên rồ và hoang tưởng này nữa. Từ bấy đến nay anh lấy vợ và
làm nghề ấp trứng Chim Trĩ, nuôi và bán chim giống cho người ta. Anh nói
rằng cuộc sống gia đình cũng đủ trang trải, còn hơn làm cái anh cán bộ
tuyên giáo đi lừa người dân. Mà đi lừa người ta là có tội với xã hội và
lương tâm chính mình – anh giải thích với tôi như vậy.
Vừa lúc đó thì có tiếng gọi ý ới từ ngôi hàng làm khung cửa sắt:
- Ê, xong rồi đây…
Anh chụp vội chiếc mũ bảo hiểm lên đầu, bắt tay tôi và nói:
- Chào anh, bây giờ tôi phải đi nhập hàng, xong rồi lại đi đón con cho
vợ. Hẹn khi khác anh em mình gặp nhau, sẽ nói chuyện nhiều…
Rồi anh vội vàng cho tôi số điện thoại. Sau khi đặt ngay ngắn hai
thùng trứng chim lên cái giá vừa hàn xong, anh nổ máy và cho xe chạy,
cuốn theo những đám bụi mù mịt trên con đường làng. Chiếc xe nhỏ bé chở
đôi thùng hàng cồng kềnh giống hệt như con thằn lằn phải mang cái tổ mối
trên lưng, trông đến tội nghiệp. Trong đầu tôi lúc này lại hiện lên câu
nói của anh “Cuộc sống là bức tranh muôn màu, mọi lý thuyết chỉ là màu xám”.
Phải rồi, cuộc sống như là chiếc xe máy chở trứng chim Trĩ của anh, còn
lý thuyết chỉ là đám bụi xám xịt cuốn theo phía sau mà thôi.
