Sắc Xuân
 |
| Mâm Ngũ Quả |
Lớn
thêm một chút thì tôi đã biết phụ giúp Ba trong việc sửa soạn để chuẩn
bị đón xuân. Trước tết khoảng một tuần công việc lau dọn nhà cửa được
tiến hành, đồ đạc cũng sắp xếp lại cho gọn gàng. Tôi được giao nhiệm vụ
lau chùi cốc chén sứ và thủy tinh, công việc tỉ mỉ này thực sự là thách
đố tính kiên nhẫn của tôi. Tuy vậy, từng thứ đều được tôi lau rửa sạch
bóng và sắp xếp gọn gàng vào khay đĩa. Những đồ thờ cũng được Ba tôi dọn
ra để lau chùi lại với những Lư đồng, hạc đồng và mâm ngũ quả. Rồi
sau đó lại được thành kính đặt lại lên bàn thờ. Lúc này không khí đón
xuân đã rộn rã khắp nơi. Ngoài đường, dòng người đi chợ mua sắm tết đã
đông vui và náo nức. Những cành đào chúm chím nụ hoa, cùng với Quất vàng
và hoa xuân được bày bán đầy đường, mang sắc xuân đến với mọi người.
* * *
Khắp
chốn cùng quê, ai ai cũng đang chuẩn bị cho một cái tết sum vầy. Vì vậy
mà không khí đón xuân như một niềm vui và tình cảm lan tỏa trong nhân
gian. Nhà nào cũng vậy, đều cố gắng chuẩn bị mọi việc được chu đáo và
tốt đẹp trước khi đón tết cổ truyền. Ngày tết đến chơi nhà nhau, ai cũng
cảm nhận được cái không khí khác với ngày thường, nhà cửa đều được bày
biện đẹp đẽ và gọn gàng. Tôi cẩn thận dặn mẹ nhớ mua đầy đủ những thứ
hoa quả để bày biện cho mâm ngũ quả. Tuy rằng mâm ngũ quả thường là có
đủ 5 thứ trái cây, nhưng ngày tết đông đúc để mua cho đầy đủ và
chọn được quả đẹp cũng là một kỳ công. Sau khi đã chuẩn bị và cắt tỉa
chu đáo, những trái cây này được bày vào mâm và thành kính đặt lên bàn
thờ. Cũng trên mâm ngũ quả, sau khi nồi bánh đã chín thì gia chủ chọn
một cặp bánh chưng đẹp và to nhất để sắp lên. Đó là tấm lòng thành kính
thờ phượng của con cháu, họ dâng lên tổ tiên những phẩm vật của một vùng
quê vốn là xứ sở của nền văn minh nông nghiệp. Quê tôi ở miền Bắc Trung
Bộ, vì vậy trong dịp tết thì nhà nào cũng phải có cành đào để đón xuân
về. Những cành đào tự nhiên, khỏe khoắn với nụ hoa phớt hồng rung rinh
trong gió lạnh như điểm tô cho không khí xuân. Ai cũng cố gắng chọn cho
gia đình một cành đào đẹp với nhiều hoa và lộc mơn mởn. Tiêu chuẩn một
cành đào đẹp là phải khỏe khoắn, thế vươn lên với nhiều nhánh, đặc biệt
phải có nhiều hoa và nụ, cũng như lộc xanh. Đây là thứ đào cánh đơn với
màu hoa hồng phớt, mang dáng vẻ tự nhiên và khỏe khoắn của thiên nhiên.
Khác với những cây đào Hà Nội được trồng ở các vùng hoa Nghi Tàm, Nhật
Tân hay Quãng Bá. Đào Hà Nội là thứ đào kép với những bông hoa nhiều
cánh, màu sắc sặc sỡ. Vì được trồng và chăm chút tỉ mỉ mà dường như cành
đào nào cũng giống nhau. Sau này khi mà sự giao thương đã trở nên thuận
tiện, thì đào tết Hà Nội cũng vượt đường xa đến với mọi miền, quê tôi
cũng vậy. Để giữ sắc xuân được lâu hơn, cũng như để thỏa mãn thú chơi
đào ngày tết mà những chậu đào thế cũng được hiện diện. Những cây đào
được chủ nhân trồng nguyên gốc vào chậu, chăm chút tỉ mỉ và tạo thế như
là trồng cây cảnh vậy, khi tết về thì những nụ hoa cũng khoe sắc đón
xuân.
* * *
Hoa
tết tràn ngập khắp mọi nẻo đường, trông thật vui mắt và sinh động. Có
đủ thứ hoa với nhiều màu sắc khác nhau, cho thấy sự thuận hòa của đất
trời mà trăm hoa đua nở. Có cả hoa tươi để cắm vào lọ hay những cây được
trồng trong chậu. Gia chủ có thể mua hoa về cắm trong bình để bày biện
nơi phòng khách hay trên bàn thờ. Những chậu hoa thì để trước thềm hay
trong nhà đều được. Sắc hoa của thiên nhiên, tự nó đã nói lên một không
khí xuân đang về, tràn ngập khắp nơi chốn. Hoa cúc, hoa hồng, hoa thược
dược...đua nhau nở trong nắng xuân, thắp lên niềm hy vọng cho đất trời
vũ trụ.
Có
lẽ cái không khí đi mua sắm hàng tết là rộn rã và tấp nập nhất. Đó là
những công việc quan trọng và cần thiết cuối năm, vì thế mà có một tâm
thế vừa gấp gáp vừa vui vẻ hả hê. Vì rằng dù đón một cái tết to hay nhỏ,
nhiều hay ít thì đó cũng là tất cả tấm lòng thành và tình cảm của mình
đối với tổ tiên - trời đất, với những tục lệ tốt đẹp của cha ông. Chỉ có
không khí chợ tết mới đông đúc và đa dạng như vậy, từ người lớn đến trẻ
con đều có mặt, lũ trẻ theo người lớn đi chợ vì dịp này hy vọng sẽ được
mua nhiều quà. Vì vậy ngày tết cũng là dịp mà trẻ con được nhiều đặc
quyền hơn, được người lớn ưu ái và quan tâm nhiều hơn.
* * *
Trước
tết vài ba hôm thì nhiều nhà đã chuẩn bị gói bánh. Những chiếc lá chuối
hay lá dong được rửa sạch phơi khô xếp la liệt một góc sân hay nhà. Dịp
này những người gói bánh khéo tay thì thực là đắt khách, họ được nhiều
nhà nhờ cậy với một niềm thành kính. Ai cũng muốn có những cặp bánh đẹp
và ngon để thờ cúng tổ tiên và bày cho mâm cỗ tết được đẹp. Đó cũng là
niềm vui và tự hào của gia chủ vì sự khéo tay của mình. Tục lệ gói bánh
chưng bánh dày đã có từ thời vua Hùng, là tấm lòng hiếu thảo của Lang
Liêu dâng lên vua cha. Đó cũng là sản phẩm của những cư dân Việt vốn
sống bằng nghề nông. Tục lệ tốt đẹp đó vì thế mà còn mãi cho đến ngày
nay. Tuy rằng giờ đây những hàng bánh tết đã được bày bán nhiều, nhưng
thói quen gói bánh ngày tết vẫn được nhiều nhà duy trì, đặc biệt là ở
những vùng quê. Bởi điều đó gợi lên cho chúng ta một không khí tết cổ
truyền của cha ông ta từ ngàn năm nay.
Ngoài
đường đã tấp nập những người đi kẻ về, không khí thực ồn ào náo nhiệt.
Người đi học tập hay làm ăn xa, nay về quê ăn tết, vừa là sum họp gia
đình vừa để hướng về tổ tiên nguồn cội. Người ta tay bắt mặt mừng sau
quãng thời gian dài không gặp nhau, bên li trà hay chén rượu họ cùng
nhau ôn cố tri tân. Mọi người vui mừng kể cho nhau nghe công việc làm ăn
của năm qua, những chuyện vui chuyện lạ đều được kể xoay quanh mâm cỗ
ngày tết. Những ngày này cũng là dịp để sợi dây tình cảm họ hàng được
kết nối, sau những lo toan bề bộn của chốn nhân gian. Người ta đi nhà
thờ, đến nhà người họ hàng thân thích để hỏi thăm sức khỏe của nhau.
Chúc cho nhau một năm mới có nhiều sức khỏe và thành công. Cái không khí
đó hiện diện rõ nét ở vùng quê, nơi mà những mối quan hệ họ hàng bền
chặt và khăng khít. Con người tìm về cội nguồn và những mối quan hệ họ
hàng gần gũi trong dịp tết này.
* * *
Tôi
vừa lúi húi lau dọn nhà cửa vừa ngóng ra đường. Cái không khí mọi người
đi mua sắm tết đã chi phối đầu óc tôi, vì đang tuổi học tuổi chơi mà.
Bàn ghế đều đã được lau chùi và bày biện ngay ngắn, tươm tất. Vừa lau
dọn tôi vừa ngắm nghía mâm ngũ quả mới được bày biện xong, đầy đặn và
thẩm mỹ. Cành đào đã được Ba tôi mua về đặt trước sân, tôi vui thích vì
thấy cành đào lớn và đẹp với nhiều hoa lá. Vậy là tôi lại còn nhiệm vụ
lau chùi và đổ gần đầy nước vào cái lục bình để cắm cành đào. Tiếp đó là
gọt bỏ phần cuống đào và hơ lửa, theo kinh nghiệm của các cụ thì làm
như vậy cành đào sẽ tươi được lâu hơn, vì thế mà cho hoa được nhiều
trong những ngày tết. Sau khi làm những công việc đó một cách cẩn thận,
thì chậu đào được bê vào đặt phía trước bàn thờ, ngay cạnh bàn tiếp
khách. Từ ngoài sân bước vào, mọi người đều có thể nhìn thấy cành đào
khỏe khoắn đang vươn lên với những hoa và lá tươi tắn.
Ngoài vườn,
những bông hoa hồng hay thược dược cũng đang khoe sắc, báo hiệu một mùa
xuân sắp đến. Những chồi xanh, lộc biếc đang nhú dần trong tiết xuân ấm
áp. Thiên nhiên cũng như con người, đang chờ đón một mùa xuân mới đang
về, mùa của sinh sôi vạn vật. Hoa lá như điểm tô cho cái không khí khẩn
trương đón xuân của con người trong những ngày giáp tết này. Có thể nói,
với lòng thành kính của con người đối với tổ tiên - trời đất, thì mùa
xuân cũng là sự giao thoa và tương kính giữa con người với thiên nhiên.
