Mùa Xuân và Lễ Hội
 |
| Hội Xuân |
Ngày tết thì phải
nói đến Lễ hội, khắp nơi trên đất nước ta đâu đâu cũng có những lễ hội
truyền thống để khách thập phương có thể du xuân thưởng ngoạn. Khắp ba
miền đất nước, hội xuân quy tụ được tâm hồn và tấm lòng người Việt hướng
về nguồn cội ông cha, với những phong tục đặc sắc. Miền Bắc thì vốn là
cái nôi của nền Văn hóa Việt, vì vậy mà ở đây lễ hội nhiều hơn bất kỳ
vùng nào trong cả nước, thu hút sự quan tâm của du khách khắp nơi. Tâm
hồn sâu kín của người Việt được thể hiện rõ nét nhất thông qua lễ hội,
bởi đây là sự giao thoa, ngưỡng vọng tới những phong tục và truyền thống
xưa.
Lễ hội mùa xuân bắt
đầu từ tháng giêng, khi mà mọi nhà đã đón xong cái tết cổ truyền đầm
ấm. Đây là lúc mà người ta rảnh rang vì chưa phải bận tâm đến mùa màng
hay thu hoạch. Dân gian có câu: “Tháng Giêng là tháng ăn chơi”
để chỉ không khí vui chơi lễ hội của bà con ta, thường thì kéo dài đến
hết tháng giêng. Dịp này người ta đi thăm thú nhau, dù xa hay gần để mà
gặp gỡ, kết giao nhân dịp năm mới. Có đủ trò vui hay phong tục để con
người luôn sống trong không khí lễ hội vui tươi. Nào là đánh đu, đánh cờ
người, chọi trâu, bơi thuyền, hát đối đáp dân ca...tất cả tạo nên một
sự giao lưu hợp nhất của cuộc sống con người. Những ngày này, hiện tại
và quá khứ cha ông như hòa quyện làm một, khó mà phân biệt được. Khiến
cho không khí vừa ấm cúng thân tình vừa thiêng liêng. Trai thanh gái
lịch với đủ sắc màu trang phục đi lại như mắc cửi, gặp gỡ kết duyên tạo
nên sức sống của mùa xuân rạo rực.
* * *
Dân tộc Việt có
truyền thống tôn sư trọng đạo, ngày tết thiêng liêng này là thời điểm
tốt nhất để người ta bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn đến những người
đã dạy dỗ và dìu dắt mình. Dịp này thì học trò tụ tập nhau để đi tết
thầy cô, tíu tít như chim sẻ. Những em nhỏ hơn thì được bố mẹ đưa đi để
đến nhà thầy cô chúc tết. Ai cũng thuộc câu: “Mồng một tết cha, mồng hai tết mẹ, mồng ba tết thầy”,
cho thấy người thầy được đặt vào vị trí trang trọng trong tâm thức con
người, cùng với đấng sinh thành. Vì vậy mà những truyền thống đó đã nói
lên được nét đẹp của người Việt xưa: tôn sư trọng đạo, sống có tình
nghĩa – trước sau.
Chợ xuân cũng là
nơi gặp gỡ, mua bán đầu năm. Nó mang một không khí lễ hội, vui chơi hơn
là buôn bán. Hàng hóa chủ yếu là quà bánh hay đồ chơi cho trẻ với đủ màu
sắc tô thắm không gian. Những gian hàng được bày biện như khoe cái tốt
cái đẹp, người ta chào hỏi vui vẻ mà ít có mặc cả lên xuống. Dường như
mọi người mua bán là chỉ để lấy cái hên cho năm mới mà thôi. Các em nhỏ
được người lớn bế đi chơi, trên tay cầm những món đồ chơi và bóng bay đủ
màu sắc với hình hài ngộ nghĩnh. Không khí đầu năm dường như chậm rãi
mà khiến người ta không còn ý niệm thời gian, mải ngồi chơi nhà nhau hay
đi lễ hội mà quên hết cả giờ giấc.
Các bạn trẻ thì
cùng nhau đi tết thầy cô hay đến nhà nhau chơi, vui vẻ gặp gỡ sau một
năm miệt mài học tập, làm việc. Một năm họ học tập cùng nhau, nhưng chỉ
có dịp đầu xuân là mới có thể đến thăm nhà nhau được đầy đủ như thế. Họ
vui chơi thỏa thích trước khi lại bước vào một năm mới học tập vất vả.
Tuổi trẻ là mùa xuân, mùa xuân là tuổi trẻ. Người ta thường ví tuổi trẻ
là mùa xuân của đời người mà. Vì vậy mà không khí xuân phù hợp với thanh
niên nhất, dường như dành cho chính họ.
* * *
Những nét đẹp của
truyền thống và hiện đại cùng được phô diễn trong dịp tết này. Những
người nội trợ thì thi trổ tài nghệ làm bếp của mình, thể hiện sự khéo
tay và đảm đang của người phụ nữ. Với nhiều những món bánh hay món ăn cổ
truyền, có cả những món do các bà, các chị sáng tạo ra hay học được ở
đâu đó. Nghệ thuật ẩm thực cũng được bắt nguồn từ truyền thống dân gian,
những món ăn thực là phong phú đa dạng, mỗi miền mỗi khác. Người ta cố
gắng để tạo cho món ăn không chỉ ngon và bổ, mà còn có cả màu sắc và
hình thức đẹp mắt nữa. Dịp đầu xuân này, tại nhiều vùng quê người ta còn
tổ chức thi nấu ăn. Những cô gái nấu giỏi và khéo thì chắc chắn sang
năm sẽ có nhiều chàng trai ngấp nghé dạm hỏi. Ngày xuân, mọi lễ hội đều
có liên quan đến giao duyên. Vì đây cũng là dịp để trai thanh gái lịch
gặp gỡ làm quen và tìm hiểu nhau, trong không khí vui tươi của ngày tết
cổ truyền dân tộc. Nhiều đôi đã nên duyên, nên lứa sau mỗi dịp tết đến
xuân về này.
 |
| Chợ tết quê xưa |
Rồi sau này, khi đã
lớn lên và đi khắp mọi miền, thì những cái tết của tuổi thơ vẫn mãi còn
trong ký ức tươi đẹp của chúng ta. Nét văn hóa và phong tục của mọi
miền quê được chắt lọc, hòa quyện trong tâm hồn của mỗi người dân nước
Việt. Điều đó tạo nên nền tảng tâm hồn và nhận thức đối với mỗi chúng
ta, là cội nguồn của bản thân trước khi nhìn ra thế giới. Chúng ta tự
hào về một nền văn hóa giàu bản sắc được cha ông ta vun đắp và gìn giữ,
tạo nên truyền thống cho dân tộc Việt. Để bản sắc đó mãi là của người
Việt, không lẫn với bất kỳ một quốc gia, dân tộc nào khác trên thế giới.
* * *
Văn hóa, phong tục
là của một cộng đồng. Do cộng đồng đó sáng tạo, gìn giữ và phát triển.
Tết cổ truyền với những phong tục, tập quán và lễ hội đầu xuân là những
giá trị văn hóa tinh thần quý báu mà dân tộc ta có được. Tất cả làm giàu
thêm cho đời sống tinh thần của những thế hệ người dân Việt Nam.
Chúng ta đọc được trong đó những sức mạnh mà ông cha gửi gắm, cũng như
những nét đẹp tài hoa và tinh tế của tinh thần Việt. Một dân tộc nhân ái
và nghĩa tình nhưng cũng vô cùng quật cường và trí tuệ.
Văn hóa của
cha ông làm giàu đẹp cho ký ức của tuổi thơ chúng ta, như một sức mạnh
được gắn kết bởi tình yêu thương dân tộc. Khiến cho họ sống và hành động
vì cộng đồng, yêu thương và nỗ lực cho một dân tộc Việt được hạnh
phúc và tiến bộ. Bởi rằng dân tộc chúng ta có một nền văn hóa tốt đẹp và
giàu bản sắc, thì nhất định phải phát triển để tiến
tới dân chủ, văn minh và tiến bộ. Văn hóa và tinh thần của cha ông là
nền tảng vững bền cho ước vọng đó, và thế hệ hôm nay phải đạt được điều
đó để xứng đáng với tổ tiên, nguồn cội.
